25 Νοεμβρίου: Σπάστε τα Δεσμά της Τοξικότητας – Από τη Βία στην Ανάκαμψη
«Η βία κατά των γυναικών δεν είναι ζήτημα παράδοσης. Είναι ζήτημα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων.» — ΟΗΕ
Στις 25 Νοεμβρίου 1960, τρεις αδερφές στη Δομινικανή Δημοκρατία, οι αδερφές Μιραμπάλ, δολοφονήθηκαν επειδή τόλμησαν να αντισταθούν σε ένα τυραννικό καθεστώς. Σήμερα, το 2025, η τυραννία έχει αλλάξει πρόσωπο. Δεν είναι πάντα μια δικτατορία εκεί έξω. Συχνά, είναι μια δικτατορία μέσα στο ίδιο μας το σπίτι, μέσα στο κινητό μας, μέσα στις σχέσεις μας.
Η 25η Νοεμβρίου, η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, δεν είναι απλώς μια ιστορική επέτειος. Είναι μια υπενθύμιση ότι η αντίσταση απέναντι σε όποιον προσπαθεί να μας ελέγξει, είναι πράξη βαθιά πολιτική αλλά και βαθιά προσωπική.
Από τις 25 Νοεμβρίου μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου (Παγκόσμια Ημέρα των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), εκτυλίσσεται μια περίοδος 16 ημερών δράσης και επίγνωσης. Η διασύνδεση των δύο ημερομηνιών φέρει ένα ισχυρό μήνυμα: Η βία κατά των γυναικών είναι παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν είναι προσωπική υπόθεση, δεν είναι «οικογενειακό» πρόβλημα. Είναι δομικό ζήτημα που απαιτεί συλλογική αντιμετώπιση.
Το Νέο Πρόσωπο του Ελέγχου: Η Ψηφιακή Παγίδα
Φέτος, ο ΟΗΕ με το σύνθημα #NoExcuse στρέφει το βλέμμα στην ψηφιακή βία. Και υπάρχει λόγος. Ο κακοποιητικός σύντροφος, ο τοξικός άνθρωπος, πάντα αναζητά τρόπους ελέγχου. Η τεχνολογία του έδωσε απλώς νέα όπλα. Δεν χρειάζεται πια να είναι έξω από το σπίτι σου για να σε παρακολουθεί. Μπορεί να το κάνει μέσα από το κινητό σου.
- Απειλητικά μηνύματα που σβήνονται.
- Παρακολούθηση τοποθεσίας.
- Δημόσια διαπόμπευση στα social media.
Αυτή η μορφή βίας έχει τον ίδιο στόχο με την παλιά σωματική βία: Τον φόβο και τη σίγαση.
Η Αόρατη Βία: Σημάδια που Δεν Φαίνονται
Όμως, πριν φτάσουμε στην παρακολούθηση ή στη σωματική βία έχει προηγηθεί κάτι άλλο. Κάτι που συχνά δεν αναγνωρίζουμε ως βία. Είναι η ψυχολογική αποδόμηση.
- «Είσαι τρελή, φαντάζεσαι πράγματα».
- «Κανείς άλλος δεν θα σε άντεχε».
- «Το κάνω για το καλό σου».
- «Είσαι υπερβολικά ευαίσθητη».
Αυτό είναι το λεγόμενο gaslighting. Είναι η μέθοδος που χρησιμοποιούν οι τοξικοί άνθρωποι για να μας κάνουν να αμφιβάλλουμε για τη λογική μας. Σιγά-σιγά, διαβρώνουν την αυτοπεποίθησή μας μέχρι να πιστέψουμε ότι τους έχουμε ανάγκη. Αυτή η «αόρατη» βία είναι τα δεσμά που μας κρατούν εγκλωβισμένες.
Τα Θύματα που Οδήγησαν τη Θεραπεία
Υπάρχει μια αλήθεια που λίγοι γνωρίζουν: Η σύγχρονη θεραπεία τραύματος χρωστάει πολλά στα θύματα ενδοοικογενειακής βίας.
Για δεκαετίες, η ψυχολογία συχνά παρερμήνευε τα συμπτώματα των γυναικών που είχαν βιώσει παρατεταμένη κακοποίηση. Βάφτιζε τις αντιδράσεις επιβίωσης ως «υστερία», «οριακή διαταραχή», ακόμα και «συνεξάρτηση», συχνά αγνοώντας τη ρίζα του τραύματος – ετικέτες που, εκείνη την εποχή, μετέθεταν την ευθύνη στο θύμα.
Μόνο όταν οι επιζώσες άρχισαν να μιλούν, να οργανώνονται και να διεκδικούν, η επιστήμη άρχισε να καταλαβαίνει: Αυτό που έβλεπε δεν ήταν μια δική τους «διαταραχή προσωπικότητας». Ήταν ένα σύνθετο τραύμα (C-PTSD). Ήταν το νευρικό σύστημα σε διαρκή συναγερμό. Ήταν το σώμα που κρατούσε το σκορ των χρόνων προσπάθειας επιβίωσης.
Σήμερα, η θεραπεία που βοηθά βετεράνους στρατιώτες με PTSD και επιζώντες φυσικών καταστροφών, σε μεγάλο βαθμό γεννήθηκε από τις γυναίκες που τόλμησαν να πουν: «Δεν είμαι τρελή. Αυτό που έζησα ήταν πραγματικό και έχει συνέπειες».
Το Σώμα Θυμάται (και φωνάζει βοήθεια)
Πολλοί ρωτούν: «Γιατί δεν έφευγε νωρίτερα;» Η απάντηση βρίσκεται στη βιολογία του τραύματος. Όταν ζεις σε ένα τοξικό περιβάλλον, το σώμα σου βρίσκεται σε μόνιμη κατάσταση πολέμου. Το νευρικό σύστημα «παγώνει». Η λογική υποχωρεί μπροστά στο ένστικτο της επιβίωσης. Δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα. Είναι βιολογική αντίδραση.
- Αϋπνίες.
- Χρόνιοι πόνοι.
- Αυτοάνοσα.
- Μόνιμο άγχος.
Το σώμα κρατάει το σκορ όλων των στιγμών που καταπιεστήκαμε. Γι’ αυτό και η θεραπεία, η πραγματική ανάκαμψη, δεν έρχεται μόνο με το να καταλάβουμε τι μας συνέβη, αλλά με το να μάθουμε ξανά στο σώμα μας πώς να νιώθει ασφαλές.
Οι 16 Ημέρες Δράσης: Από την Ιστορία στη Δική σου Ζωή
Οι αδερφές Μιραμπάλ έδωσαν τη ζωή τους για την ελευθερία. Εμείς, σήμερα, καλούμαστε να δώσουμε τη μάχη για τη δική μας ψυχική ελευθερία.
Οι 16 μέρες ακτιβισμού που ξεκινούν τώρα, είναι η καλύτερη ευκαιρία για να πεις «Φτάνει».
- Φτάνει με την ανοχή στην υποτίμηση.
- Φτάνει με τις σχέσεις που σε “μικραίνουν”.
- Φτάνει με την ενοχή.
Η ψυχική ή και φυσική απομάκρυνση από τοξικούς ανθρώπους και καταστάσεις είναι η δική σου επαναστατική πράξη. Είναι ο τρόπος που τιμάς την ιστορία, φροντίζοντας το μέλλον σου.
Η γνώση είναι το πρώτο βήμα. Η αναγνώριση των σημαδιών είναι η ασπίδα σου. Και η απόφαση να σπάσεις τον κύκλο είναι η νίκη σου.
Η Κίρα Καρνέζη είναι συγγραφέας. Το βιβλίο της Αποχαιρετώντας τους τοξικούς ανθρώπους κυκλοφορεί σε έντυπη και ψηφιακή μορφή και αποτελεί έναν οδηγό επιβίωσης και ανάκαμψης από τη συναισθηματική κακοποίηση.
Αν βρίσκεστε σε κίνδυνο, καλέστε τη Γραμμή SOS 15900 ή στείλτε στο sos15900@isotita.gr
