Άλκηστη Σκαλκίδου: Η γιατρός που δεν ξέχασε ποτέ πώς να κρατάει το χέρι του ασθενούς
Η Άλκηστη Σκαλκίδου κουβαλά τη γνώση της με αξιοζήλευτη ταπεινότηα. Λες και όσα κάνει με αγάπη για όλες εμάς τις γυναίκες είναι αυτονόητα. Έφυγε από την Ελλάδα και βρήκε στον βορρά έναν δικό της τόπο, όπου η επιστήμη και η ψυχή μπορούν να συνυπάρχουν. Με τη δουλειά της για την επιλόχεια κατάθλιψη και το κέντρο WHOLE, έμαθε στις γυναίκες πως ο πόνος τους πρέπει να ακούγεται. Ίσως και το μόνο “πρέπει” που ακολουθεί και αγαπά…
Δεν αναζητά τα φώτα, μα όποιος τη συναντά καταλαβαίνει πως τα φέρει πάνω της. Κάθε της λέξη έχει φροντίδα, κάθε της έρευνα κουβαλά αγάπη. Είναι από εκείνους τους σπάνιους ανθρώπους που κάνουν τη γνώση να μοιάζει πράξη καλοσύνης.
Η κουβέντα που ακολουθεί δεν είναι απλώς μια συνέντευξη. Θα την χαρακτήριζα περισσότερο ως μια ήσυχη συνάντηση με μια γυναίκα που θυμίζει πως η πραγματική δύναμη έχει πάντα ανθρώπινο πρόσωπο. Την ευχαριστώ από καρδιάς για όσα είναι…
Άλκηστη ώς αποφάσισες να γίνεις γυναικολόγος, ήταν κάτι που ήξερες από μικρή ή σε βρήκε στην πορεία;
Αρχικα ηθελα να γινω ενδοκρινολογος. Παντα με συνεπαιρναν οι διασυνδεσεις των ορμωνικων συστηματων. Αλλα σε μια επισκεψη στο ΝΙΗ στην Αμερικη οι συναδελφοι προτειναν να διαλεξω μια υποειδικευση της ενδοκρινολογιας, και τοτε διαλεξα την αναπαραγωγικη ενδοκρινολογια. Συνεπως εγινα πρωτα γυναικολογος και μετα εκανα αυτην την εξειδικευση!
Τι σημαίνει για μια Ελληνίδα να φτάσει σε καθηγητική θέση σε σουηδικό πανεπιστήμιο και πόσο δύσκολο ήταν να σπάσεις τα εμπόδια;
Είμαι ασφαλώς πολυ χαρούμενη για αυτό και ελπίζω να προβάλω με θετικό τροπο και την πατριδα μου. Στη Σουηδία ήταν πιο ευκολο ισως να φτάσει κανεις σε αυτό το επίπεδο με σκληρή δουλειά απλά, αλλά σίγουρα ήταν πιο δύσκολο από τους αυτοχθονες. Στη γυναικολογία και μαιευτική στη Σουηδία, οι συνάδελφοι ειναι κυρίως γυναίκες, οποτε δεν υπήρχε διαφορά όσον αφορά τα φύλα, αν και το πρόβλημα αυτό ειναι λιγότερο εμφανές στη Σουηδία από ότι στην Ελλάδα. όχι όμως ότι δεν υπαρχει!
Γιατί χρειάστηκε να φύγεις από την Ελλάδα για να κάνεις αυτή την καριέρα; Θα μπορούσες να το είχες πετύχει εδώ;
Θα χρειαζόταν να περιμένουμε, και εγώ και ο σύζυγός μου, καποια χρόνια καθώς υπήρχε αναμομη για τις θέσεις ειδικότητας. Παράλληλα είχαμε κάνει το πρώτο μας παιδί και θέλαμε πιο σταθερή εργασία. Στη Σουηδία μας δόθηκε η δυνατότητα να εργαζόμαστε ενώ παράλληλα ασχοληθήκαμε και με την κλινική έρευνα και μεγαλώσαμε την οικογένειά μας.
Η κατάθλιψη μετά τον τοκετό είναι ένα θέμα που πολλές γυναίκες ντρέπονται να αναφέρουν· γιατί επέλεξες αυτόν τον τομέα έρευνας;
Είχα μόλις κι εγώ γεννήσει το πρώτο μου παιδί, και παρόλο που δεν είχα κλινική κατάθλιψη κατάλαβα ότι η περιόδος αυτή μπορεί να ειναι εξαιρετικά απαιτητική για τις γυναίκες. Παράλληλα εμπνεύστηκα απο έρευνα πάνω στην εποχικότητα των ψυχικών παθήσεων, και λόγω των μεγάλων κλιματικών αλλαγών στην Σουηδία ήθελα να ερευνησω αν τα επιπεδα επιλοχειου καταθλιψης αλλαζουν τις διαφορες εποχες του χρόνου. Έτσι ξεκινησα τις μεταδιδακτορικές μου σπουδές, και συνεχισα σε αυτόν τον τομέα έρευνας για πανω από 20 χρόνια τώρα. Υπάρχει πολλή δουλειά ακομα να γίνει!
Πόσες γυναίκες περίπου υποφέρουν από επιλόχεια κατάθλιψη χωρίς να το ξέρουν ή χωρίς να ζητούν βοήθεια;
Αναλόγα με διαφορετικούς τροπους μετρησης υπολογιζεται οτι πασχουν περιπου μια στις εφτα γυναίκες. Μελετες σε διαφορετικά μέρη έχουν δείξει οτι ως και 2 στις τρες απο αυτες δεν παιρνει εγκαιρη βοηθεια και θεραπεια, για διαφορετικους λογους (ειτε δεν ζητα βοηθεια, δεν δεχεται βοηθεια, δεν υπαρχει προσβαση σε βοηθεια).
Τι θα συμβούλευες μια γυναίκα που νιώθει ότι κάτι δεν πάει καλά μετά τη γέννα, αλλά φοβάται να μιλήσει;
Οτι η επιλοχεια καταθλιψη δεν ειναι διαφορετικη απο το διαβητη κύησης η την προεκλαμψία. Δεν ειναι δικό της λάθος που νιώθει έτσι, και ούτε εχει να κάνει με το πόσο καλή μαμα είναι! Αλλά ειναι μια κατασταση που πρεπει να αντιμετωπιστει, για το δικό της καλό και το καλό του μωρού. Οσο πιο γρήγορα παρει βοηθεια, τόσο το καλύτερο.
Η ενδομητρίωση αντιμετωπίζεται συχνά με τη φράση «όλες έχουν πόνο στην περίοδο»· πώς μπορεί μια γυναίκα να καταλάβει ότι πρέπει να ζητήσει βοήθεια;
Αν ο πόνος δεν αντιμετωπίζεται με τα συνηθη παυσίπονα που δίνονται και χειροτερευει πρεπει να δει τον γυναικολογο της ώστε να γινει διερευνηση. Δυστυχώς συχνά γι αυτό χρειαζοταν τελικά ενα διαγνωστικό χειρουργειό, αλλα τώρα έχουμε καλές απεικονιστικές μεθόδους καθως και καινουργια διαγνωστικά εργαλεία.
Άλκηστη ιστεύεις ότι η ιατρική κοινότητα παίρνει αρκετά στα σοβαρά τον πόνο των γυναικών ή εξακολουθεί να υπάρχει σεξισμός στη διάγνωση;
Υπάρχουν δυστυχώς, έστω ακόμα έστω και υποσυνειδητα, προκαταλήψεις για το πόσο πονο “αντεχουν” οι γυναίκες σε σχέση με τους άντρες. Πρεπει να γινουμε καλύτεροι όλοι, και οι γυναίκες να μην δέχονται τα συμπτώματα τους απλά να αγνοουνται, αλλα΄και οι υπηρεσίες υγείας να ειναι πιο γρήγορες στη διευρευνηση και παρακολούθηση.
Η εμμηνόπαυση εξακολουθεί να είναι ταμπού στη δουλειά και την κοινωνία· πώς μπορούμε να αλλάξουμε αυτή τη νοοτροπία;
Κάτι που επηρεάζει τόσο ριζικά το μισό πληθυσμό κάθε κοινωνίας θα πρεπει να μπορει να συζητηθεί. Κανένα δεν συμφερει τελικά να κλεινουμε τα μάτια μπροστά σε ένα τετοιο μεγαλο προβλημα για τόσες γυναίκες, σε μια στιγμή της ζωής τους που αλλιώς ειναι ακρως παραγωγικές. Η αντιμετώπιση των συμπτωματων θα βοηθησει όχι μονο τις ίδιες, αλλα και το περιβάλλον τους στο σπιτι και την εργασία, όσο και την κοινωνία ευρυτερα.
Πώς βλέπεις τη σχέση μεταξύ ψυχικής και γυναικολογικής υγείας· είναι δύο ξεχωριστά πράγματα ή αλληλένδετα;
Σαφώς και υπαρχει μεγαλη διασυνδεση σε πολλά διαφορετικά επιπεδα! Πρεπει να εχουμε επισης μεγαλο σεβασμό για το πως και τα δυο αυτά επηρεαζουν την υπολοιπη σωματική υγεια.
Τι αλλαγές θέλεις να επιφέρει το κέντρο WHOLE στη ζωή των γυναικών τα επόμενα χρόνια;
Ελπίζω να μπορεσουμε να βοηθησουμε να μειωσουμε το στιγμα για πολλές παθησεις στα όρια της αναπαραγωγής, ψυχικής υγείας και πόνου, και να προσπαθησουμε να βελτιωσουμε την υγεια και ευμαρεια των γυναικών όχι μόνο στη Σουηδία αλλα παντου! Ελπιζουμε επισησ να δωσουμε στις γυναίκες τη δική τους φωνη μέσα στην επιστημονική εργασία, ώστε να δουλεύουμε παιρνοντας υποψη και δικές τους αναγκες και ιδεες!
Πώς είναι η καθημερινή ζωή σου στη Σουηδία ως Ελληνίδα; Νιώθεις ποτέ νοσταλγία ή ξένη;
Νιώθω νοσταλγία περισσότερο, ξένη σπανιες φορες. Αλλα με μια πατριδα σαν την Ελλάδα, πως να μην νιωθεις νοσταλγία; Η καθημερινη ζωη έχει πολυ περιπατο, καλούς συναδέλφους, μια δουλειά με νοημα για εμενα, και πολλή ωρα με τους δικούς μου. Μου λειπουν βεβαια οικογενεια και φιλοι στην Ελλάδα, αλλα΄ευτυχως εχουμε καινουργια μεσα διασυνδεσης πλεον, και ενα μεγαλο καλοκαίρι!
Πώς καταφέρνεις να ισορροπείς μεταξύ μιας τόσο απαιτητικής καριέρας και της προσωπικής σου ζωής;
Βρισκω νοημα και στα δυο. Τα χαίρομαι, δεν μετραω τα λεπτα στο ένα και στο άλλο. Εχω επισης απιστευτη υποστηριξη απο το συζυγο μου και τα παιδια μου. Καποιες περιοδοι μπορει να ειναι δυσκολες, αλλα μετα μπορώ ευκολα να αναπληρώσω και με βοηθούν σε αυτό!
Υπήρξε ποτέ στιγμή που αμφέβαλλες για τον εαυτό σου ή σκέφτηκες να τα παρατήσεις;
Συνεχεια αμφιβάλλω, ή μάλλον θα ήθελα να μπορω να κανω περισσοτερα η καλύτερα…. Νομιζω ειναι ανθρωπινο. Αλλά οχι, να τα παρατησω τελείως όχι.
Εχε σεβασμό στον εαυτο σου και στήριξε όλα τα καλα σου στοιχεια καθως μεγαλώνεις, αγαπησε τις αλλαγες στο σωμα, μυαλο και ψυχη; αλλες μπορουμε να τις διαλεξουμε, αλλες οχι. Μαθαινε απο τη ροη της ζωής. Εχεις μεγαλή δυναμη, χρησιμοποίησε τη για το καλό, για εσενα και τους γυρω σου.
Professor vid Institutionen för kvinnors och barns hälsa, Forskargrupp; Obstetrisk och reproduktiv hälsoforskning
Foto. Mikael Wallerstedt
Ποιο είναι το πιο συγκινητικό περιστατικό που έχεις ζήσει ως γιατρός και σου έμεινε αξέχαστο;
Οταν ημουν φοιτητρια επαιρνα αρτηριακο αιμα καθημερινα απο εναν ηλικιωμενο σε μοναδα ενταντικής θεραπειας. Δεν μπορουσε να μιλήσει. Ξέρω ότι τον πονουσα… δεν ειναι ευχαριστη διαδικασία. Δεν θα ξεχασω μια φορα που του ειπα συγγνώμη που τον ταλαιπωρω αλλά οτι πρεπει να γίνει, το βλέμμα στα μάτια του σαν να ελεγε οτι το καταλαβαινει και ευχαριστει, και κραταγε το χέρι μου σφιχτα. Δεν θα το ξεχασω, πόση ανθρωπια μπορεί να υπαρχει σε μικρές φευγαλέες στιγμές…
Αν μπορούσες να επιστρέψεις στα 20 σου, τι θα έκανες διαφορετικά;
Ολα και τιποτα;
Τι σου δίνει δύναμη τις δύσκολες μέρες και τι είναι αυτό που σε γεμίζει;
Δύναμη που δίνει το νοημα που βρισκω με αυτα που κανω
Με γεμίζουν οι αληθινοι ανθρωποι, πολλοι που εχω γυρω μου. Και αυτοι που ελπιζω να γνωρισω.
Τι θέλεις να θυμούνται οι γυναίκες που θα σε διαβάσουν ή θα σε ακούσουν; Ποιο είναι το μήνυμα που θέλεις να αφήσεις;
Εχε σεβασμό στον εαυτο σου και στήριξε όλα τα καλα σου στοιχεια καθως μεγαλώνεις, αγαπησε τις αλλαγες στο σωμα, μυαλο και ψυχη; αλλες μπορουμε να τις διαλεξουμε, αλλες οχι. Μαθαινε απο τη ροη της ζωής. Εχεις μεγαλή δυναμη, χρησιμοποίησε τη για το καλό, για εσενα και τους γυρω σου.
