Μαρία Στραγαλινού: “Το πένθος υπάρχει επειδή υπάρχει η αγάπη”
Η Μαρία Στραγαλινού μιλά για την περιγεννητική απώλεια, τη δύναμη της παρουσίας και το δικαίωμα κάθε γονέα να πενθήσει
Υπάρχουν απώλειες που δύσκολα χωρούν σε λέξεις και ακόμη πιο δύσκολα αναγνωρίζονται από την κοινωνία. Η περιγεννητική απώλεια είναι μία από αυτές. Πίσω από κάθε εγκυμοσύνη που δεν ολοκληρώθηκε, πίσω από κάθε μωρό που δεν πρόλαβε να μεγαλώσει, υπάρχει μια ιστορία αγάπης, ένα όνειρο και μια οικογένεια που πενθεί – συχνά σιωπηλά.
Επιμέλεια συνέντευξης : Βασιλική Ευαγγέλου-Παπαθανασίου
Η Μαρία Στραγαλινού γνώρισε η ίδια αυτό το βίωμα το 2017, όταν έχασε το μωρό της λίγο πριν από τον όγδοο μήνα της κύησης. Από εκείνη τη βαθιά προσωπική εμπειρία γεννήθηκε μια νέα πορεία ζωής: άφησε το επάγγελμα της αρχιτέκτονα και αφιερώθηκε στη στήριξη γονέων που βιώνουν περιγεννητική απώλεια, ως Βοηθός Μητρότητας Περιγεννητικού Πένθους (SBD) και εκπαιδεύτρια πένθους.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά με ειλικρίνεια για όσα χρειάζονται πραγματικά οι γονείς που πενθούν, για τις λέξεις που μπορούν να πληγώσουν αλλά και για εκείνες που γίνονται αγκαλιά. Μοιράζεται τη δική της διαδρομή, εξηγεί γιατί το πένθος είναι μια μορφή αγάπης που δεν τελειώνει και μας υπενθυμίζει πως, πολλές φορές, το πιο σημαντικό που μπορούμε να προσφέρουμε σε έναν άνθρωπο είναι απλώς να σταθούμε δίπλα του.
Ποια ήταν η στιγμή που σε οδήγησε να αφιερωθείς στη στήριξη γονέων που βιώνουν περιγεννητική απώλεια;
Τον Αύγουστο του 2017 βίωσα τη δική μου απώλεια, λίγο πριν μπω στον 8ο μήνα της κύησης. Αυτό με ταρακούνησε βαθιά, δεν είχα ξανανιώσει τέτοιο πένθος, τέτοια συναισθήματα. Έτσι άρχισα να ψάχνω για την περιγεννητική απώλεια, και έφτασα λίγους μήνες μετά να εκπαιδεύομαι ως βοηθός μητρότητας – Doula με ειδίκευση στο περιγεννητικό πένθος. Ένιωθα μάλιστα τόσο δυνατό το κάλεσμα, που άφησα το επάγγελμά μου – ήμουν Αρχιτέκτων μηχανικός. Και κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα.
Όταν μια μητέρα ή ένας πατέρας χάνει το μωρό του, ποια είναι η πρώτη ανάγκη που βλέπεις να έχει και συχνά μένει ανικανοποίητη από το περιβάλλον;
Πολλές είναι οι ανάγκες, και υπάρχουν διαφοροποιήσεις από οικογένεια σε οικογένεια. Αν όμως ξεχώριζα μία ανάγκη που αναδύεται συχνά, είναι το ότι οι γονείς αυτοί δεν νιώθουν ότι τους ακούνε αληθινά, ότι δεν τους δίνεται χώρος στον πόνο τους και στα λόγια που λαχταράνε να πούνε.
Οι άνθρωποι γύρω μας συχνά τείνουν να μας κάνουνε να ¨ξεχάσουμε” και να “πάμε παρακάτω”, παρά να σταθούν δίπλα μας κάθε στιγμή.
Υπάρχει κάποια ιστορία ή κάποιο μήνυμα που έχεις λάβει από γονέα και δεν θα ξεχάσεις ποτέ;
Μου στέλνουν πολλά μηνύματα, ή φωτογραφίες από μωρά που γεννάνε μετά την απώλεια. Με συγκινεί όταν μου στέλνουν χρόνια πολλά και συμπεριλαμβάνουν και το μωρό που δεν ζει στην οικογενειακή υπογραφή. Κανένα και τίποτα δεν ξεχνώ. Και δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποιο από όλα αυτά, που τα κρατώ όλα σαν ευχές και σαν φυλαχτά. Ενδεικτικά ας θυμηθώ δύο γονείς που μένουν εκτός Ελλάδος, και όταν ήρθαν στην Αθήνα πέρασαν να γνωριστούμε από κοντά, και αφού αγκαλιαστήκαμε για ώρα και με δάκρυα στα μάτια, μου πρόσφεραν ένα κηροπήγιο, το οποίο ανάβω σε σταθερή βάση για να κρατά αναμμένη τη φλόγα της ανάμνησης και της βαθιάς αγάπης που τρέφουμε για τα μωρά μας, για πάντα.
Τι θα ήθελες να γνωρίζει η κοινωνία για το περιγεννητικό πένθος που συνήθως αγνοεί;
Η κοινωνία χρειάζεται να αναγνωρίσει για αρχή τις απώλειες αυτές. Να τις κοιτάξει κατάματα και να δώσει στους ανθρώπους που τις βιώνουν, το δικαίωμα να πενθήσουν ελεύθερα, και με τους δικούς τους όρους τις απώλειές τους.
Επίσης επειδή ζούμε σε κοινωνία που είναι grief-illiterate, δηλαδή αναλφάβητη στο πένθος, χρειάζεται να μάθουμε, ή καλύτερα να θυμηθούμε, τι σημαίνει να πενθείς, και πώς να στέκεσαι δίπλα σε κάποιον που πενθεί, ειδικά όταν πενθεί και μια απώλεια που δεν είναι πλήρως κοινωνικά αναγνωρίσιμη, όπως είναι μια αποβολή, η θνησιγένεια, όλες οι απώλειες και οι διακοπές εγκυμοσύνης, αλλά και η υπογονιμότητα, που περιλαμβάνεται σαφώς στις εμπειρίες απώλειας εγκυμοσύνης και καταλαμβάνει και αυτή μεγάλο μερίδιο των σχετικών εμπειριών.
Χρειάζεται να γνωρίζουν οι γύρω μας ότι ακόμα κι αν δεν είδαμε ποτέ το μωρό μας που δεν γεννήθηκε ζωντανό, ή που έζησε για πολύ λίγο, ότι το πένθος είναι πέρα για πέρα αληθινό, ότι χρειαζόμαστε χώρο και χρόνο να νιώσουμε τα συναισθήματά μας, να τα επεξεργαστούμε, να ανακαλύψουμε τον νέο μας εαυτό μετά την απώλεια, και να έχουμε υποστηρικτικό περιβάλλον που ακόμα κι αν δεν έχει εμπειρία από μια τέτοια απώλεια, είναι ανοικτό στο να ακούσει, να μάθει, και να κάνει ένα βήμα πίσω από τις πεποιθήσεις του για να να μας συναντήσει εκεί που είμαστε -και όχι να μας πάει εκεί που αυτό θέλει με βιασύνη και χωρίς ενσυναίσθηση, να μας πάει.
Πώς μπορεί κάποιος να σταθεί δίπλα σε μια οικογένεια που πενθεί χωρίς να την πληγώσει άθελά του;
Να σταθεί – ακόμη κι αυτή τη λέξη να κρατήσουμε, είναι πολύτιμο! Να καθήσεις δίπλα σε κάποιον που πενθεί το πλάσμα που δεν γεννήθηκε. Ακόμα και στη σιωπή, αν δεν βρίσκεις τις κατάλληλες λέξεις. Να μην κρίνεις, να μην βγάζεις συμπεράσματα για το πώς θα έπρεπε να νιώθει, ή τι θα έπρεπε να κάνει. Να αγκαλιάζεις. Να ακούς με κατανόηση, να προσπαθείς να μάθεις από την εμπειρία του άλλου, χωρίς να επιβάλλεις τις δικές σου απόψεις. Συνάντηση με την πραγματική έννοια του όρου: Κάπως έτσι θα ήθελα να είμαστε οι άνθρωποι στα πένθη μας, αλλά και σε όλες τις εκφάνσεις του κοινού μας βίου.
Στη δουλειά σου συναντάς καθημερινά βαθιά θλίψη. Τι είναι αυτό που σου δίνει δύναμη να συνεχίζεις;
Από την πρώτη στιγμή ένιωσα πως το μωρό μου που δεν ήρθε στη ζωή, μου έφερε ως αντίδωρο τις συναντήσεις με τος ανθρώπους που βιώνουν αντίστοιχες εμπειρίες. Επομένως και μόνο ότι όλο αυτό είναι προσφορά του παιδιού μου, μου δίνει απίστευτη δύναμη, και απίστευτη ευγνωμοσύνη.
Υπάρχει χώρος για ελπίδα μέσα σε μια τόσο μεγάλη απώλεια; Και αν ναι, πώς γεννιέται;
Υπάρχει, και βέβαια! Με φροντίδα, με στήριξη, με αναγνώριση της εμπειρίας, με το να χωράνε οι άνθρωποι που τη βιώνουν όπως πραγματικά είναι και χωρίς να χρειάζεται να στριμωχτούν σε στενά κοινωνικά κουτάκια. Με αλληλεγγύη, κοινοτική φροντίδα που να ξεκινά από τα μαιευτήρια και ενσυναίσθηση, όλα σιγά-σιγά γίνονται πιο απαλά – το πένθος δεν έχει ημερομηνία λήξης, όμως μπορούμε να περπατάμε συμφιλιωμένοι με αυτό – και χρειαζόμαστε τη στήριξη όλων, ειδικών και μη, για να το καταφέρουμε.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα να στέλνεις κείμενα φροντίδας και ενδυνάμωσης σε ανθρώπους που πενθούν;
Από τότε που ξεκίνησα να στηρίζω γυναίκες και ζευγάρια που βιώνουν εμπειρίες περιγεννητικής απώλειας, γράφω πολύ. Γράφω για μένα, για να απαλύνω τον πόνο μου και να εκφραστώ, και γράφω για να μοιραστώ και να συνδεθώ με άλλους ανθρώπους με αντίστοιχες εμπειρίες. Τα κείμενα αυτά γίνονται ποστ στις σελίδες μου στα social media, στο blog του site μου, και κάποια γίνονται και ebooks -ενδυναμωτικοί οδηγοί στην πορεία του περιγεννητικού πένθους.
Τι θα ήθελες να νιώθει ένας άνθρωπος όταν ανοίγει ένα από τα μηνύματά σου;
Θα ήθελα να νιώθει ότι δεν είναι μόνος, ότι κάποιος τον καταλαβαίνει. Θα ήθελα να νιώθει ένα απαλό αεράκι στο πρόσωπο, σαν χάδι.
Γιατί πιστεύεις ότι μερικές φορές λίγες σωστές λέξεις μπορούν να λειτουργήσουν σαν αγκαλιά;
Γιατί συχνά οι άνθρωποι δεν ακούμε τις λέξεις που χρειαζόμαστε. Οι άνθρωποι που πενθούν χρειάζονται απαλότητα, χρειάζεται να σκεφτείς πριν πεις κάτι, τι αντίκτυπο θα έχει στον άλλον άνθρωπο, πώς θα γράψει μέσα του; Να μπεις έστω και για λίγο, στη θέση του, να δεις τι θα ήθελε αυτή τη στιγμή.
Το πένθος είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας μέσα από την ενσυναίσθηση, το νοιάξιμο, τη φροντίδα, και την προσφορά. Να σταθούμε και να παρατηρήσουμε, πριν βιαστούμε να πούμε ή να κάνουμε κάτι. Να αναθεωρήσουμε. Μεγάλος δάσκαλος το πένθος. Με αφορμή μια απώλεια μπορούμε να εξελιχθούμε πολύ, αν το επιλέξουμε.
Ποια είναι η μεγαλύτερη ανάγκη που προσπαθούν να καλύψουν αυτά τα κείμενα;
Τα κείμενα στα ebooks που δημιουργώ, σκοπό έχουν να δώσουν στους ανθρώπους της περιγεννητικής απώλειας αυτό που συχνά δεν βρίσκουν γύρω τους -κατανόηση, σκέψεις και ιδέες που που τους βοηθάνε να απαλύνουν κάπως τον πόνο τους, και να βιώσουν το πένθος τους με τρόπο που τους ταιριάζει και χρειάζονται οι ίδιοι.
Τι σε ώθησε να δημιουργήσεις και να προσφέρεις δωρεάν αυτό το ebook;
Όλα τα κείμενα που γράφω τα προσφέρω δωρεάν, και τους οδηγούς. Πιστεύω ότι η στήριξη και η αναγνώριση της απώλειας αυτής είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει χωρίς αντίτιμο. Αποκεί και πέρα, υπάρχουν και οι υπηρεσίες που προσφέρω σε ατομικό επίπεδο και σε ζευγάρια, για όποιους ανθρώπους θέλουν προσωποποιημένη στήριξη στην απώλειά τους.
Ποια είναι η πιο σημαντική αλήθεια για το πένθος που προσπαθείς να μεταδώσεις μέσα από τις σελίδες του;
Το πένθος υπάρχει επειδή υπάρχει η αγάπη. Και η αγάπη δεν γνωρίζει σύνορα ηλικιακά, ούτε κανένα άλλο σύνορο – ακόμη κι αν ήσουν λίγες μέρες έγκυος, ή δεν έμεινες ποτέ, έχεις δικαίωμα στο πένθος σου.
Στις περιπτώσεις της περιγεννητικής απώλειας, μπορεί να μην είδαμε ποτέ τη φυσική εικόνα του πλάσματος που πενθούμε, όμως υπήρξε, μετράει και μέσα από το πένθος, το τιμάμε και το αναγνωρίζουμε παράλληλα. Άρα για μένα το περιγεννητικό πένθος είναι και μια αναγνώριση παράλληλα της ύπαρξης, το να ζήσεις το πένθος σου λοιπόν με τους δικούς σου όρους, έχει και αυτόν τον παράγοντα, που το κάνει ακόμα πιο αξιοβίωτο για μένα.
Πώς μπορεί το ebook να γίνει συντροφιά στις πιο δύσκολες και μοναχικές στιγμές ενός γονέα;
Επειδή το συγκεκριμένο ebook έχει 27 προτάσεις για το καλοκαίρι, θα μπορούσε κάποιος πριν το ανοίξει όταν νιώσει την ανάγκη, να διαλέξει τυχαία έναν αριθμό από το 1 μέχρι το 27 και να διαβάζει κάθε φορά το κείμενο της αντίστοιχης πρότασης. Αυτό το κάνω εγώ, σαν παιχνίδι καμιά φορά, και κάπως κάνει τη διαδικασία πιο απαλή και πιο αναζωογονητική.
Αν μπορούσες να καθίσεις για λίγα λεπτά δίπλα σε κάθε μητέρα και κάθε πατέρα που έχασαν το μωρό τους, ποια θα ήταν η μία φράση που θα ήθελες να τους ψιθυρίσεις στην καρδιά;
Θα καθόμουν απλά δίπλα τους, και θα συντονιζόμουν με το συναίσθημά τους, για να μη νιώθουν μόνοι με αυτό. Τα λόγια, θα τα άφηνα για μετά.
Μαρία Στραγαλινού
Βοηθός μητρότητας περιγεννητικού πένθους SBD
Εκπαιδεύτρια πένθους
https://www.facebook.com/loveandgriefgrhttps://www.facebook.com/loveandgriefgr
https://www.instagram.com/loveandgrief.gr/https://www.instagram.com/loveandgrief.gr/
και το λινκ για το καλοκαιρινό ebook: https://mailchi.mp/loveandgrief.gr/summerhttps://mailchi.mp/loveandgrief.gr/summer
