Μαρία Πατσιλίβα:”Το φως δεν χάνεται ποτέ» – Μια συζήτηση για το τραύμα, την ελπίδα και τον Ντορεμικρούλη”
Σε έναν κόσμο όπου η παιδική λογοτεχνία συχνά περιορίζεται σε επιφανειακές αφηγήσεις, Το Μυστικό του Ντορεμικρούλη έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα. Πρόκειται για ένα παραμύθι που τολμά να κοιτάξει κατάματα τον πόνο, το τραύμα και την εξάρτηση, και να τα μεταμορφώσει σε μονοπάτια αυτογνωσίας, αποδοχής και ελπίδας. Η συγγραφέας, Μαρία Πατσιλιβα με πολυετή εμπειρία στην υποστήριξη ανθρώπων με προβλήματα εθισμού, αξιοποιεί την ευαισθησία της και τη δύναμη της συμβολικής γραφής για να απευθυνθεί όχι μόνο σε παιδιά, αλλά και σε ενήλικες που αναζητούν φως μέσα από τη σκιά.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για την έμπνευση πίσω από την ιστορία, τις προκλήσεις της δημιουργίας της και το πώς ένα παραμύθι μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα κατανόησης και θεραπείας. Μέσα από τις απαντήσεις της, αναδεικνύεται το βάθος και η τρυφερότητα με την οποία προσεγγίζει τη συγγραφή, αλλά και η ακλόνητη πίστη της στη δύναμη της εσωτερικής αλλαγής.
Επιμέλεια συνέντευξης: Βασιλική Ευαγγέλου-Παπαθανασίου
Τι σας ενέπνευσε να γράψετε Το Μυστικό του Ντορεμικρούλη;
Η έμπνευση προήλθε από την πολυετή εργασία μου με άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα εθισμού. Και κυρίως από έναν συγκεκριμένο θεραπευόμενο, ο οποίος κατάφερε μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία να μεταμορφωθεί κυριολεκτικά, βρίσκοντας ξανά το φως μέσα του. Αυτή η θεαματική εσωτερική αλλαγή με συγκίνησε βαθιά και με ώθησε να δημιουργήσω ένα παραμύθι που αποτυπώνει τη δύναμη της αυτογνωσίας και της επούλωσης. Ήθελα να προσφέρω ένα εργαλείο πρόληψης και κατανόησης, που να μιλάει για το τραύμα και την εξάρτηση με τρόπο προσιτό τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες.
Το παραμύθι αγγίζει θέματα όπως το τραύμα, η εξάρτηση και η αλλαγή. Πώς επιλέξατε να τα προσεγγίσετε μέσα από την αφήγηση;
Ήθελα να προσεγγίσω αυτά τα δύσκολα θέματα με ευαισθησία και συμβολισμό, χωρίς διδακτισμό. Η αφήγηση μέσα από ένα ηλιοτρόπιο που προσπαθεί να κρύψει το τραύμα του επιτρέπει στον αναγνώστη να ταυτιστεί, χωρίς να αισθανθεί ότι του επιβάλλεται ένα μήνυμα. Η ιστορία δίνει χώρο για σκέψη και επεξεργασία, βοηθώντας τον αναγνώστη να αναγνωρίσει τη δική του πορεία μέσα από τα μάτια του ήρωα.
Τι συμβολίζει ο Ντορεμικρούλης και πώς μπορεί το κοινό να ταυτιστεί μαζί του;
Ο Ντορεμικρούλης συμβολίζει τον καθένα από εμάς που έχει βιώσει τραύματα και δυσκολίες. Αντιπροσωπεύει την ανθρώπινη ανάγκη να αποφύγουμε τον πόνο μας και την αγωνία να προχωρήσουμε στη ζωή. Η πορεία του αντικατοπτρίζει τη διαδικασία της αποδοχής και της θεραπείας, κάτι που πολλοί άνθρωποι μπορούν να αναγνωρίσουν στη δική τους ζωή.
Το ηλιοτρόπιο, τα πέταλα και οι σκιές φαίνεται να έχουν βαθύτερους συμβολισμούς. Μπορείτε να μας εξηγήσετε τη σημασία τους;
Το ηλιοτρόπιο συμβολίζει τη φυσική τάση μας να αναζητούμε το φως, δηλαδή τη χαρά, την αγάπη και την ολοκλήρωση. Όμως, όταν τραυματίζεται, αντί να στραφεί προς το φως, προσπαθεί να απωθήσει τον πόνο του. Τα πέταλα από το άλλο λουλούδι αντιπροσωπεύουν τις εξαρτήσεις και τους προσωρινούς τρόπους ανακούφισης που συχνά βρίσκουμε, ενώ οι σκιές είναι οι φόβοι και τα τραύματα που μας εμποδίζουν να ζήσουμε ελεύθερα και να εξελιχθούμε.
Ποιο είναι το κύριο μήνυμα που θέλετε να περάσετε στους αναγνώστες σας, τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες;
Το μήνυμα του βιβλίου είναι πως ό,τι χρειαζόμαστε για να θεραπευτούμε και να εξελιχθούμε, βρίσκεται ήδη μέσα μας. Οι δυσκολίες, τα εμπόδια στην πορεία της ζωής μας, αν ερμηνευτούν ως σκαλοπάτια και όχι ως εμπόδια, οδηγούν στην προσωπική εξέλιξη.
Πώς ήταν η εμπειρία σας γράφοντας αυτό το παραμύθι; Αντιμετωπίσατε προκλήσεις κατά τη συγγραφή του;
Η διαδικασία της συγγραφής ήταν βαθιά συναισθηματική και αποκαλυπτική. Ήταν μια πορεία αυτογνωσίας και για μένα, καθώς έπρεπε να ισορροπήσω ανάμεσα στην απλότητα της αφήγησης και τη βαρύτητα του νοήματος. Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να μεταφέρω ένα τόσο ευαίσθητο θέμα με τρόπο που να είναι κατανοητός και θεραπευτικός για όλες τις ηλικίες.
Υπάρχουν πραγματικές εμπειρίες ή προσωπικά βιώματα που ενσωματώσατε στην ιστορία;
Ναι, στοιχεία της ιστορίας βασίζονται σε αληθινές εμπειρίες ανθρώπων που έχω συναντήσει, καθώς και σε δικές μου εσωτερικές διεργασίες. Οι δυσκολίες, οι φόβοι και η αναζήτηση της ελπίδας είναι πανανθρώπινα βιώματα, και μέσα από την ιστορία προσπάθησα να τους δώσω έναν συμβολικό τρόπο έκφρασης.
Πώς διαμορφώσατε τη γλώσσα και τις εικόνες ώστε να είναι προσιτές σε όλες τις ηλικίες;
Επέλεξα μια γλώσσα απλή, αλλά με βάθος, ώστε να αγγίζει τόσο τα παιδιά όσο και τους ενήλικες. Οι εικόνες και οι μεταφορές λειτουργούν σε πολλά επίπεδα, επιτρέποντας σε κάθε αναγνώστη να αντλήσει το δικό του νόημα ανάλογα με τις εμπειρίες του.
Σκεφτήκατε κάποια εναλλακτική εξέλιξη ή τέλος για την ιστορία;
Η ιστορία πάντα είχε αυτό το τέλος, γιατί για μένα η αποδοχή και η μετουσίωση είναι το ουσιαστικό μήνυμα. Ωστόσο, υπήρξαν σκέψεις για το πώς θα μπορούσε να φτάσει ο ήρωας σε αυτή τη στιγμή, μέσα από διαφορετικές διαδρομές.
Πώς έχει αντιδράσει το κοινό στο παραμύθι σας μέχρι στιγμής; Υπάρχουν σχόλια που σας έχουν συγκινήσει ιδιαίτερα;
Οι αντιδράσεις είναι όλες συγκινητικές. Πολλοί ενήλικες μου λένε πως η ιστορία τους άγγιξε βαθιά, ενώ γονείς μου περιγράφουν τους προβληματισμούς των παιδιών.
Ένα ιδιαίτερα συγκινητικό σχόλιο ανήκει στον Κ. που μου έστειλε το εξής μήνυμα: «Για πρώτη φορά στη ζωή μου διάβασα κάτι που το απόλαυσε η ψυχή μου από την αρχή μέχρι το τέλος … Ήταν η αγκαλιά, το χάδι, η φροντίδα που χρειαζόμουν, σαν κάτι να ολοκληρώθηκε, να συνδέθηκε ένα κομμάτι ακόμα του τεράστιου παζλ. Σ’ευχαριστώ πολύ!»
Ποιοι πιστεύετε ότι μπορούν να ωφεληθούν περισσότερο από το παραμύθι σας;
Όσοι έχουν βιώσει δυσκολίες –δηλαδή, όλοι μας. Ειδικά όσοι νιώθουν πως κουβαλούν βάρη που δεν μπορούν να μοιραστούν, θα βρουν σε αυτή την ιστορία έναν καθρέφτη της δικής τους διαδρομής.
Έχετε ακούσει ιστορίες από αναγνώστες που ταυτίστηκαν με το μήνυμα του βιβλίου;
Ναι, πολλοί μου έχουν μιλήσει για δικές τους εμπειρίες τραύματος και επούλωσης. Είναι συγκινητικό να βλέπω πώς ένα παραμύθι μπορεί να γίνει γέφυρα επικοινωνίας και μοίρασμα βιωμάτων.
Σκοπεύετε να γράψετε περισσότερα παραμύθια με παρόμοια θεματολογία;
Ναι, θα ήθελα να συνεχίσω να γράφω ιστορίες που φωτίζουν δύσκολα θέματα με τρόπο τρυφερό και ελπιδοφόρο.
Αν γινόταν θεατρική ή κινηματογραφική μεταφορά της ιστορίας, πώς θα θέλατε να παρουσιαστεί;
Θα ήθελα να διατηρηθεί ο βαθύς συμβολισμός και η συναισθηματική δύναμη της ιστορίας, ενσωματώνοντας τόσο το μαγικό στοιχείο όσο και την ψυχοκοινωνική διάσταση της πλοκής. Σίγουρα θα επιθυμούσα την προσθήκη παραμυθένιας και νοσταλγικής μουσικής, ονειρικών σκηνικών και να ακολουθείται από βιωματική συμμετοχή του κοινού στην περίπτωση της θεατρικής μεταφοράς.
Τι θα λέγατε σε κάποιον που περνά δύσκολες στιγμές και ψάχνει την ελπίδα, όπως περιγράφεται στο βιβλίο σας;
Θα του έλεγα πως το φως δεν χάνεται ποτέ, απλώς κάποιες φορές δυσκολευόμαστε να το δούμε. Οι πληγές μας δεν είναι το τέλος μας – μπορούν να γίνουν το σημείο εκκίνησης για μια νέα αρχή.
Στο βιβλίο, ο Ντορεμικρούλης σταματά να πολεμά την πληγή του και επιλέγει να την αγκαλιάσει. Τι συμβολίζει αυτή η αλλαγή στη στάση του και πώς μπορεί να εφαρμοστεί στη δική μας ζωή;
Η αλλαγή στη στάση του Ντορεμικρούλη συμβολίζει τη μετάβαση από την άρνηση και την απόκρυψη του πόνου, στην αποδοχή και τη θεραπεία. Συχνά, όταν βιώνουμε τραύματα, η πρώτη μας αντίδραση είναι να τα απωθήσουμε, να προσποιηθούμε ότι δεν υπάρχουν ή να τα «σκεπάσουμε» με συνήθειες που μας προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση. Όμως, όσο περισσότερο τα αποφεύγουμε, τόσο βαθύτερα ριζώνουν μέσα μας.
Η απόφαση του Ντορεμικρούλη να σταματήσει να πολεμά την πληγή του και να την αποδεχτεί, του επιτρέπει να αρχίσει να θεραπεύεται. Στη δική μας ζωή, αυτή η στάση μπορεί να εφαρμοστεί όταν επιλέγουμε να αντιμετωπίσουμε τα συναισθήματά μας με ειλικρίνεια, να δώσουμε χώρο στον εαυτό μας να νιώσει και να επεξεργαστεί τον πόνο. Μόνο μέσα από αυτή την αποδοχή μπορούμε να βρούμε πραγματική ανακούφιση, να μάθουμε από τις εμπειρίες μας και να εξελιχθούμε.
Η αποδοχή δεν σημαίνει παραίτηση, αλλά συνειδητή απόφαση να μην αφήσουμε τον πόνο να μας καθορίζει. Αντί να κρυβόμαστε από τις πληγές μας, μπορούμε να τις μετατρέψουμε σε πηγή δύναμης και αυτογνωσίας.
