Συνέντευξη με την Κωνσταντίνα Τζιόλα: Η «Παραμυθιά» και το ταξίδι της ρίμας
Η «Παραμυθιά» είναι ένα έμμετρο παραμύθι που γεννήθηκε από μια εικόνα καλοκαιριού και μεγάλωσε μέσα από τον ρυθμό της γλώσσας και τη μαγεία της αφήγησης. Η δημιουργός του, Κωνσταντίνα Τζιόλα μιλά για την έμπνευση, τη διαδικασία γραφής, την αγάπη της για τη ρίμα και το μήνυμα που θέλει να μεταδώσει μέσα από την ιστορία της.
Επιμέλεια συνέντευξης Βασιλική Ευαγγέλου-Παπαθανασίου
Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το έμμετρο παραμύθι Η Παραμυθιά;
Η Παραμυθιά γεννήθηκε από μία καρέκλα. Το χωριό όπου μένω βρίσκεται στους πρόποδες του Κισσάβου. Ένα απόγευμα του καλοκαιριού, μετά από μια μπόρα, σχηματίστηκε μια λιμνούλα στον κήπο. Εκεί, η αντανάκλαση μιας ξεχασμένης ψάθινης καρέκλας και του βουνού έφερε στο μυαλό μου τους πρώτους στίχους του παραμυθιού: «Εκεί που καθόταν η γιαγιά και έλεγε τα παραμύθια της, εκεί από κάτω έπεσε ένα σπόρι».
Τι σας ώθησε να επιλέξετε τη ρίμα αντί για τον πεζό λόγο;
Τη ρίμα την επέλεξα γιατί μου βγαίνει αυθόρμητα και μου αρέσει να «παίζω» με τον ρυθμό των λέξεων. Από μικρή διάβαζα και έγραφα ποίηση, επίσης άκουγα ραπ μουσική. Όλα αυτά με βοήθησαν να κάνω τον λόγο μου πιο ζωντανό και παιχνιδιάρικο.
Υπάρχει κάποια αγαπημένη σας έμμετρη ιστορία που σας επηρέασε;
Δεν μπορώ να πω πως ξεχωρίζω κάποιο. Όλα τα ποιήματα που υπήρχαν στο ανθολόγιο του δημοτικού είναι αγαπημένα μου.
Ήταν πιο δύσκολο να πλάσετε την ιστορία λόγω της έμμετρης μορφής;
Όχι, αν και το κείμενο δεν έχει αυστηρό μέτρο, για μένα είναι τρομερά διασκεδαστικό να βρίσκω τη λέξη που το περιγράφει καλύτερα και ταιριάζει με αυτό που θέλω να πω.
Γράφατε πρώτα τους στίχους ή πρώτα την πλοκή και μετά τους προσαρμόζατε;
Κρατώ πρώτα την πλοκή στο μυαλό μου· σπάνια τη σημειώνω γραπτώς. Οι στίχοι γεννιούνται εντελώς φυσικά και αυθόρμητα, καθώς η ιστορία προχωρά μέσα μου, και δεν χρειάζεται να τους προσαρμόσω μετά· ακολουθούν τον ρυθμό και την ατμόσφαιρα που ήδη έχει δημιουργηθεί.
Υπάρχουν στροφές που τις αλλάξατε πολλές φορές για να «δέσει» η ρίμα;
Το μόνο κομμάτι που με δυσκόλεψε ήταν η στιγμή με τα μυρμήγκια και το λαγό. Ήθελα τα χαρακτηριστικά των ζώων να συνδέονται με τις πραγματικές τους ικανότητες στον αληθινό κόσμο. Κάποιες στροφές χρειάστηκε να προσαρμόσω λίγο για να «δέσει» η ρίμα και να ταιριάζει με τη ροή της ιστορίας.
Ποιος είναι ο αγαπημένος σας χαρακτήρας στην Παραμυθιά και γιατί;
Ο αγαπημένος μου χαρακτήρας είναι ο ίδιος ο σπόρος, ο πρωταγωνιστής δηλαδή, γιατί δεν είναι μόνο ο κεντρικός ήρωας της ιστορίας, αλλά και η αφορμή να αναλογιστούμε πώς φτιάχνεται ο κόσμος γύρω μας: πώς ξεκινούν οι ιδέες, πώς μεγαλώνουν τα δάση, οι άνθρωποι, οι πεταλούδες, τα πάντα…
Αν η Παραμυθιά είχε μουσική υπόκρουση, τι είδους θα ήταν;
Αν μιλήσει το συναίσθημα, θα ήθελα να είναι νταούλι και ζουρνάς, βαλκανική μουσική. Με βάση το κείμενο, κάτι ανάλαφρο, όπως φλογέρα, hungram, καστανιέτες και όλα αυτά τα μουσικά όργανα που χρησιμοποιούν οι παραμυθάδες.
Πώς συνδέεται η μορφή του στίχου με την ατμόσφαιρα και το μήνυμα της ιστορίας;
Η έμμετρη μορφή προσδίδει ρυθμό και μουσικότητα, κάνοντάς την αφήγηση πιο ζωντανή και παραμυθένια. Ο στίχος δημιουργεί ατμόσφαιρα χαράς και μαγείας, ενώ ταυτόχρονα βοηθάει τα παιδιά να συγκρατούν πιο εύκολα τις εικόνες, και τα νοήματα μεταδίδονται με τρόπο ευχάριστο και βιωματικό.
Πώς αντιδρούν τα παιδιά όταν ακούν την ιστορία με ρυθμό και ρίμα;
Τη ζητάνε ξανά! Ενθουσιάζονται με τις περιπέτειες του σπόρου και έχουν απορίες για κάποιες λέξεις. Νιώθουν ζεστασιά και οικειότητα με την αναφορά στη γιαγιά και την οικογένεια, και στο τέλος πάντα με αγκαλιάζουν. Είναι απίστευτο όταν συμβαίνει αυτό!
Ποιο μήνυμα θέλετε να μεταδώσετε μέσα από την Παραμυθιά;
Το μήνυμα της Παραμυθιάς είναι η αξία της αφήγησης και η σημασία της οικογένειας. Ζούμε σε εποχές που όλα τρέχουν τόσο γρήγορα, τα παιδιά έχουν δεκάδες ερεθίσματα και τα πάντα κάνουν θόρυβο. Όμως, στο τέλος, την ώρα του παραμυθιού, τη στιγμή της νύχτας, αυτά που μένουν είναι η υπομονή, η αγάπη, η συντροφιά, η θαλπωρή και η ηρεμία. Αυτά μας δείχνει και η ιστορία.
Έχετε σκεφτεί να συνεχίσετε την ιστορία με ένα δεύτερο έμμετρο παραμύθι;
Όχι, δεν έχω σκεφτεί να συνεχίσω την ιστορία· ο στόχος επετεύχθη, η «Παραμυθιά» φύτρωσε. Αν έκανα κάτι παραπάνω, θα ήταν να μεταφέρω την ιστορία στο πεζό λόγο, ώστε να την αναπτύξω περισσότερο.
